Τα κωνοφόρα της Κύπρου και τα λατινικά ονόματα στις ετικέτες

Στα συστατικά του DiaformRX υπάρχουν δύο κωνοφόρα: η άρκευθος Juniperus communis και η πεύκη Pinus sylvestris. Κανένα από τα δύο δεν φύεται στην Κύπρο — το νησί όμως έχει δικά του, στενά συγγενικά είδη, και αυτό κάνει το θέμα του ονόματος πολύ πρακτικό. Για δράσεις δεν γίνεται εδώ λόγος.

Ένας κέδρος που δεν υπάρχει πουθενά αλλού

Στην κοιλάδα του Τρίπυλου, στο δυτικό Τρόοδος, φύεται ο Cedrus brevifolia, ο κυπριακός κέδρος. Είναι ενδημικός: δεν απαντά με φυσικό τρόπο σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου. Ξεχωρίζει από τους άλλους κέδρους με τις κοντύτερες βελόνες του, όπως λέει και το όνομά του.

Οι βάσεις δεδομένων τον καταγράφουν με διαφορετικές αποδόσεις της συγγραφικής παράθεσης, ανάλογα με το αν τον θεωρούν χωριστό είδος ή υποείδος του κέδρου του Λιβάνου. Είναι καλό παράδειγμα του ότι η ταξινόμηση συζητιέται — ενώ το όνομα του είδους παραμένει το σημείο αναφοράς.

Η άρκευθος του Τροόδους

Στα ψηλότερα δάση του Τροόδους φύεται η Juniperus foetidissima, ένα δέντρο που φτάνει σε αξιοσέβαστο μέγεθος και ηλικία. Δεν είναι το ίδιο είδος με την Juniperus communis της ετικέτας: διαφέρουν στο φύλλωμα, στο μέγεθος και στο περιβάλλον.

Η κοινή λέξη „άρκευθος" καλύπτει και τα δύο. Το λατινικό όνομα είναι αυτό που τα ξεχωρίζει, και γι' αυτό μια ετικέτα που γράφει μόνο „άρκευθος" δεν λέει στην πραγματικότητα ποιο φυτό χρησιμοποιήθηκε.

Το πεύκο που δεν είναι το πεύκο της ετικέτας

Το κυρίαρχο πεύκο της Κύπρου είναι η Pinus brutia, η τραχεία πεύκη. Στην ετικέτα του προϊόντος όμως αναγράφεται Pinus sylvestris, η δασική πεύκη της βόρειας Ευρώπης και της Ασίας.

Και πάλι: δύο διαφορετικά είδη, δύο διαφορετικές πρώτες ύλες, μία κοινή λέξη στην καθημερινή γλώσσα. Σε συμπληρώματα διατροφής εμφανίζεται συχνά και ένα τρίτο, η Pinus pinaster της νοτιοδυτικής Ευρώπης — άλλος ένας λόγος να διαβάζει κανείς το λατινικό όνομα.

Γιατί ένα νησί γεννά ενδημικά είδη

Η απομόνωση είναι ο βασικός μηχανισμός. Πληθυσμοί που αποκόπτονται από τους υπόλοιπους εξελίσσονται χωριστά, και μετά από αρκετό χρόνο διαφέρουν αρκετά ώστε να αναγνωριστούν ως χωριστό είδος.

Στην Κύπρο αυτό συνέβη πολλές φορές: το νησί έχει σημαντικό αριθμό ενδημικών φυτών, από βολβώδη μέχρι δέντρα. Ο ενδημισμός συνεπάγεται και ευθύνη: όταν ένα είδος υπάρχει σε έναν μόνο τόπο, ο τόπος αυτός είναι όλη του η κατανομή.

Άγρια συλλογή και καλλιέργεια

Ένα μέρος των φυτικών πρώτων υλών του κόσμου εξακολουθεί να συλλέγεται από τη φύση και όχι από καλλιέργειες. Για τα συνηθισμένα και ευρέως εξαπλωμένα είδη αυτό δεν είναι πρόβλημα· για τα σπάνια ή τοπικά είναι.

Από τα τέσσερα φυτά αυτής της κάψουλας, τρία είναι ευρέως διαδεδομένα και το τέταρτο, η οπούντια, καλλιεργείται σε μεγάλη κλίμακα. Η ετικέτα βέβαια δεν λέει από πού προήλθε η συγκεκριμένη παρτίδα — αυτό είναι ξεχωριστή πληροφορία και δεν την έχουμε.

Τι δεν λέει το όνομα

Το λατινικό όνομα ορίζει το είδος. Δεν λέει ποιο μέρος του φυτού χρησιμοποιήθηκε, με ποιον τρόπο έγινε το εκχύλισμα ούτε, φυσικά, τι κάνει. Το μέρος του φυτού είναι ξεχωριστή ένδειξη και στη συγκεκριμένη συσκευασία υπάρχει: φύλλο, κλαδόδιο, φλοιός, σπόρος.

Χωρίς αυτά τα δύο στοιχεία μαζί — είδος και μέρος — δύο ετικέτες δεν συγκρίνονται. Με αυτά, συγκρίνονται σε δέκα δευτερόλεπτα.

Τι δεν αποδεικνύει η βοτανική

Ότι ένα φυτό είναι σπάνιο, ενδημικό ή αρχαίο δεν λέει τίποτα για το τι κάνει ένα εκχύλισμά του. Για τα βοτανικά συστατικά δεν υπάρχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση εγκεκριμένοι ισχυρισμοί υγείας· το μεταβατικό καθεστώς του άρθρου 28 παρ. 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 δεν είναι γενική άδεια, όπως επιβεβαίωσε το Δικαστήριο στην απόφαση C-386/23.

Στις σελίδες προϊόντος γράφουμε επομένως τη σύνθεση και όχι τη δράση. Αυτό το κείμενο μένει στα φυτά.

Ποιος εποπτεύει στην Κύπρο

Η γνωστοποίηση κυκλοφορίας ενός συμπληρώματος διατροφής δεν είναι έγκριση και δεν πιστοποιεί αποτελεσματικότητα. Την εποπτεία ασκούν οι Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας, ενώ για καταναλωτικά ζητήματα αρμόδια είναι η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή.

Πηγές

Ζητήστε κλήση